Crkva Vaznesenja Gospodnjeg

Crkva Vaznesenja Gospodnjeg u Kolima, nedaleko od Banje Luke, jedna je od najznačajnijih pravoslavnih svetinja ovog kraja. Smještena u srcu Koљanske parohije, predstavlja mjesto molitve, okupljanja i očuvanja duhovnog i kulturnog identiteta stanovništva više od dva vijeka. Posebnu vrijednost ovog lokaliteta čini činjenica da se u crkvenoj porti nalaze dvije svetinje – stara crkva brvnara, jedan od najstarijih drvenih hramova u okolini Banje Luke, i sadašnji kameni hram Vaznesenja Gospodnjeg.

Istorija Koljanske parohije

Koljanska parohija ubraja se među najstarije pravoslavne parohije banjalučkog kraja. Još krajem 19. vijeka obuhvatala je više od 220 domaćinstava i gotovo 2.000 vjernika, što govori o njenom velikom značaju za ovaj dio Krajine.

Na prostoru današnje porte najprije je postojala stara crkva brvnara koja je vijekovima bila duhovni centar sela Kola i okolnih naselja. Upravo oko nje okupljao se narod u najtežim istorijskim periodima, čuvajući vjeru, običaje i zajedništvo.

Izgradnja današnjeg hrama

Po blagoslovu episkopa banjalučkog Vasilija Popovića, izgradnja sadašnje Crkve Vaznesenja Gospodnjeg započela je 1924/1925. godine. Hram je građen prema projektu koji je prvobitno bio namijenjen za Sabornu crkvu Svete Trojice u Banjoj Luci, zbog čega predstavlja jedno od arhitektonski najvrijednijih seoskih pravoslavnih zdanja u ovom dijelu Republike Srpske.

Crkva je zidana od kamena koji su mještani vadili u neposrednoj blizini sela, dok su pijesak, kreč i drugi građevinski materijal dopremani dobrovoljnim radom stanovništva. Zahvaljujući velikoj slozi naroda, hram je završen 1935. godine, a njegovo osvećenje okupilo je više od dvije hiljade vjernika iz Kola, Banje Luke i okolnih mjesta.

Vjera koja je opstala uprkos iskušenjima

Tokom Drugog svjetskog rata i u poslijeratnom periodu crkva i parohija prolazile su kroz brojna iskušenja. Uprkos pritiscima tadašnjih vlasti, narod Kola ostao je privržen svojoj crkvi, redovno se okupljajući na bogosluženjima i čuvajući pravoslavnu tradiciju.

Posebno se pamti događaj iz 1953. godine kada su mještani zajednički zaštitili svog sveštenika i omogućili nesmetano održavanje bogosluženja, potvrđujući koliko je crkva bila važan dio njihovog života.

Obnova i razvoj parohije

Od osamdesetih godina prošlog vijeka započinje intenzivna obnova hrama i čitavog crkvenog kompleksa. Obnovljen je parohijski dom, uređena porta, izgrađena crkvena sala, saniran hram i uređena njegova unutrašnjost.

Godine 2013. Koljanska parohija primila je izuzetan duhovni dar – dio rize Svete Petke, donesen iz rumunskog grada Jašija, gdje se čuvaju njene svete mošti. Ovaj događaj predstavlja jedan od najznačajnijih trenutaka u novijoj istoriji parohije.

Danas se u okviru parohije nalaze i kapela Svetog velikomučenika Pantelejmona, kapela Svetih apostola Petra i Pavla, parohijski dom, crkvena sala i prostorija za prisluživanje svijeća, čime je kompleks postao važno mjesto duhovnog i društvenog života sela.

Crkva Vaznesenja Gospodnjeg danas

Danas Crkva Vaznesenja Gospodnjeg u Kolima nastavlja svoju višedecenijsku misiju okupljanja vjernika kroz redovna bogosluženja, krštenja, vjenčanja, parastose i velike crkvene praznike. Zahvaljujući bogatoj istoriji, očuvanoj staroj crkvi brvnari i brojnim obnovama, predstavlja jednu od najznačajnijih pravoslavnih svetinja banjalučkog kraja i nezaobilazno mjesto za sve koji žele upoznati duhovnu i kulturnu baštinu ovog područja.