KK Borac Banja Luka

Košarka u Banjoj Luci počela je da piše svoju priču 1947. godine, kada je osnovan Košarkaški klub Borac. Ono što je počelo jednom košarkaškom loptom koju je u grad donio banjalučki fudbaler Aleksandar Mastela, vremenom je preraslo u jedan od najprepoznatljivijih sportskih simbola grada na Vrbasu.

Od prvih utakmica na otvorenom terenu, preko velikih generacija koje su osvajale prvenstva Bosne i Hercegovine i Republike Srpske, do nastupa na evropskoj i regionalnoj sceni, Borac je kroz decenije prolazio kroz uspone, padove, promjene imena i teške periode, ali je košarkaška tradicija ostala.

Danas se Borac ponovo nalazi na regionalnoj sceni i svoje domaće utakmice igra u Sportskoj dvorani Borik, mjestu koje je decenijama jedno od središta banjalučkog sporta.

Kako je sve počelo

Priča o Borcu počinje 1947. godine.

Aleksandar Mastela, jedan od poznatijih banjalučkih fudbalera i trenera tog vremena, vratio se iz Zemuna sa kratkog kursa na kojem je upoznao košarku. Sa sobom je donio kožnu košarkašku loptu i grupi mladih Banjalučana pokazao novu igru.

Ubrzo je u blizini današnjeg Gradskog stadiona izgrađeno prvo košarkaško igralište u gradu i Borac je počeo da igra svoje prve utakmice. Prvu zabilježenu pobjedu ostvario je protiv Kreke.

Samo nekoliko godina kasnije klub je već pokazivao da se u Banjoj Luci rađa ozbiljan košarkaški centar. Godine 1951. Borac je proglašen najboljom košarkaškom organizacijom u Bosni i Hercegovini, a 1953. godine stigao je i prvi veliki sportski uspjeh – Borac je postao prvak Bosne i Hercegovine.

Četiri godine kasnije, 1957, Banjalučani su ponovo osvojili prvenstvo BiH i dobili novu priliku da se plasiraju u jugoslovensku košarkašku elitu.

Od otvorenog terena do velike scene

Borac je 1962. godine napravio još jedan veliki korak – debitovao je u saveznim ligama Jugoslavije.

Prvu utakmicu u saveznoj konkurenciji odigrao je 22. aprila 1962. godine u Banjoj Luci protiv Proletera iz Zrenjanina. Iako je Borac taj susret izgubio sa samo jednim poenom razlike, već sedam dana kasnije stigla je prva pobjeda – u Zemunu protiv domaće Mladosti.

Posebno mjesto u klupskoj istoriji ima i utakmica protiv sarajevske Bosne 1962. godine. Borac je tada prvi put u svojoj istoriji postigao više od 100 poena, a jubilarni 100. koš postigao je Kosta Vidović.

Sedamdesete godine donijele su novu generaciju igrača, među kojima se posebno pamti Dragan Vuković – Skaka, jedan od igrača koji su obilježili tadašnju banjalučku košarku.

Zlatne godine Borca

Ako je Borac kroz prve decenije gradio temelje, onda su devedesete godine donijele jednu od najprepoznatljivijih generacija u njegovoj istoriji.

Nakon ratnih godina klub je postao jedan od nosilaca košarke u Republici Srpskoj. U tom periodu Borac je dominirao domaćim takmičenjima, a ekipa je postala poznata širom regiona.

Posebno mjesto zauzima generacija predvođena Zoranom Kukićem, uz igrače poput Saše Vulete, Vasilja Ševe i drugih domaćih košarkaša. Tribine Borika bile su pune, za utakmice se tražila karta više, a košarka je u jednom periodu postala jedan od sportova koji su najviše povezivali grad i njegove navijače.

Tada je nastao i nadimak „Pivari“, koji je ostao duboko vezan za jednu od najpoznatijih era kluba – period kada je Banjalučka pivara postala glavni sponzor, a klub nastupao kao Borac Nektar.

Borac na evropskoj sceni

Jedan od najzanimljivijih perioda u istoriji kluba počeo je 1998. godine.

Borac Nektar je tada prvi put nastupio na evropskoj sceni kroz kvalifikacije za Kup Radivoja Koraća. U prvom meču u prepunom Boriku savladan je austrijski Montan iz Kapfenberga rezultatom 92:56.

Sedam dana kasnije u Austriji Borac je izgubio 65:64, ali je ukupnim rezultatom izborio prolaz u grupnu fazu.

U grupi su Banjalučani igrali protiv italijanskog Dukata iz Sijene, turskog Tuborga i hrvatskog Benstona.

A onda je došla jedna od utakmica koje su ušle u legendu.

Borac – Dukato 55:52

Dana 13. oktobra 1998. godine Borac Nektar je u Boriku savladao italijanski Dukato iz Sijene rezultatom 55:52.

Kapiten Zoran Kukić predvodio je Banjalučane sa 13 poena, a Borac je tako ostvario svoju prvu pobjedu u grupnoj fazi jednog evropskog takmičenja.

Dukato će kasnije postati Montepaschi Siena, klub koji će godinama biti među najboljim ekipama evropske košarke.

Borik koji je živio za košarku

Jedna od najljepših priča iz tog perioda nije vezana za trofej, već za ono što je Borac značio gradu.

U ljeto 1999. godine u Borik je stigla Grupa 7, ekipa sastavljena od nekih od najvećih imena jugoslovenske košarke – Vlade Divca, Dejana Bodiroge, Aleksandra Đorđevića, Predraga Danilovića, Žarka Paspalja, Željka Rebrače i drugih velikana.

Dvorana je bila prepuna. Prema dostupnim arhivskim izvještajima, utakmicu je pratilo oko 7.000 gledalaca, što se i danas navodi kao jedna od najvećih posjeta u istoriji Borika. Utakmica je imala humanitarni karakter, a prikupljena sredstva bila su namijenjena pomoći.

Rezultat je bio 98:105 za Grupu 7.

Ali te večeri rezultat nije bio najvažniji.

Pobijedila je košarka.

Prvak Bosne i Hercegovine

Kruna jedne od najuspješnijih generacija stigla je u sezoni 1999/2000.

Borac je postao prvi prvak zajedničkog prvenstva Bosne i Hercegovine, a iste sezone osvojio je i Kup Bosne i Hercegovine.

Time je banjalučki klub upisao jednu od najvažnijih stranica u svojoj istoriji i izborio plasman u evropsko takmičenje.

Naredne sezone Borac je nastupao u Kupu Rajmonda Saporte, tada drugom po kvalitetu evropskom klupskom takmičenju, i stigao do eliminacione faze, gdje je zaustavljen od kiparskog Keravnosa.

Borac u regionalnoj ABA ligi

Borac Nektar je početkom novog milenijuma dobio priliku da se takmiči i u regionalnoj košarci.

U sezonama 2002/03 i 2003/04 Banjalučani su igrali u tadašnjoj Goodyear ligi, današnjoj ABA ligi.

U prvoj sezoni Borac je zauzeo 11. mjesto, sa šest pobjeda u 22 utakmice, dok je naredne sezone završio na 13. mjestu.

Bio je to period u kojem je Borac Banja Luka ponovo bio dio regionalne košarkaške scene i igrao protiv klubova iz tadašnjeg vrha jugoslovenske i regionalne košarke.

Povratak na veliku scenu

Nakon finansijski i organizaciono veoma teških godina, klub je prošao kroz više promjena imena i pravnog statusa.

Borac je kroz istoriju nastupao pod različitim imenima, među kojima su Borac, Borac Incel, Borac Borovica, Borac Nektar i Banjalučka pivara, što je bilo povezano sa sponzorstvima i promjenama pravnog statusa.

Nakon perioda provedenog van regionalne scene, Borac se u sezoni 2020/21 vratio na međunarodnu scenu kroz ABA 2 ligu.

Time je započelo novo poglavlje u istoriji kluba.

Trofeji KK Borac

Prvenstvo Bosne i Hercegovine – 1

1999/2000

Borac je postao prvi prvak zajedničkog prvenstva BiH.

Kup Bosne i Hercegovine – 1

1999/2000

Iste sezone Borac je osvojio i Kup BiH, čime je kompletirao nacionalnu duplu krunu.

Prvenstvo Republike Srpske – 8

Prema aktuelnom klupskom sajtu, Borac je prvenstvo Republike Srpske osvajao u sezonama:

• 1993/94
• 1994/95
• 1995/96
• 1996/97
• 1997/98
• 1998/99
• 2001/02
• 2006/07

Klupski sajt ove rezultate navodi u okviru istorije KK Borac.

Kup Republike Srpske

Borac i Borac Nektar bili su među dominantnim ekipama Kupa Republike Srpske tokom devedesetih i početkom 2000-ih. U dostupnim istorijskim evidencijama navode se osvajanja u periodima:

• 1993/94
• 1994/95
• 1995/96
• 1996/97
• 1997/98
• 1998/99
• 2000/01
• 2001/02
• 2005/06
• 2007/08
• 2008/09

Međutim, ovdje postoji važna razlika između istorije izvornog SKK Borac 1947 i današnjeg KK Borac/OKK Borac, zbog promjena pravnog statusa klubova. Zbog toga ne bih na sajtu jednostavno sabirao sve ove trofeje bez objašnjenja kontinuiteta.

Borac danas

Danas KK Borac ponovo predstavlja Banju Luku na regionalnoj košarkaškoj sceni.

Klub nastupa u ABA 2 ligi, dok se u domaćem prvenstvu takmiči u prvenstvu Bosne i Hercegovine. Domaće utakmice igra u Sportskoj dvorani Borik, koja je decenijama jedan od simbola banjalučke košarke.

Povratak u regionalno takmičenje nije samo sportski rezultat. On predstavlja nastavak tradicije kluba koji je kroz različite generacije već igrao protiv velikih imena evropske i jugoslovenske košarke.

Od prve lopte koju je Aleksandar Mastela donio u Banju Luku 1947. godine, do savremenog Borca koji ponovo igra regionalne utakmice, jedna stvar je ostala ista:

Borac je dio sportske priče Banje Luke.

Borac nije samo klub

Za mnoge Banjalučane Borac nije samo ime na tabeli.

To je dres koji se nosi generacijama.
To je Borik pun ljudi.
To su igrači čija su imena ostala u sjećanju grada.
To su evropske utakmice koje se i danas prepričavaju.
To su generacije djece koje su zbog Borca počele trenirati košarku.

I zato istorija KK Borac nije samo zbir pobjeda, poraza i osvojenih pehara.

To je više od sedam decenija košarke u Banjoj Luci.