Hadži Kurd džamija nalazi se u banjalučkom naselju Lijeva Novoselija, na lijevoj obali rijeke Vrbas.
Hadži Kurd džamija nalazi se u banjalučkom naselju Lijeva Novoselija, na lijevoj obali rijeke Vrbas. Izgrađena u 17. vijeku, predstavljala je jedan od važnih vjerskih i kulturnih objekata ovog dijela Banje Luke. Kroz svoju dugu historiju bila je mjesto okupljanja stanovnika Novoselije i važan dio razvoja jedne od najstarijih gradskih mahala.
Iako podaci o njenom osnivaču nisu sačuvani, džamija je kroz vijekove ostala poznata po jednostavnoj, ali vrijednoj tradicionalnoj arhitekturi koja je karakterisala manje bosanske džamije iz osmanskog perioda.
Hadži Kurd džamija pripadala je tipu jednoprostornih džamija sa četverovodnim krovom i drvenom munarom. Bila je izgrađena od tradicionalnih materijala, sa zidovima od ćerpiča i kamenim temeljima, što je bilo karakteristično za lokalnu graditeljsku praksu tog vremena.
Posebnu vrijednost predstavljao je njen izgled koji je odražavao jednostavnost i sklad tradicionalne bosanske džamijske arhitekture. Drvena munara, koja je izlazila iz krova objekta, bila je jedna od prepoznatljivih karakteristika džamije. Bila je osmougaonog oblika, sa unutrašnjim drvenim stepenicama i šerefetom pokrivenim drvenom konstrukcijom.
Uz džamiju se nalazio harem sa starim nišanima koji svjedoče o višestoljetnoj historiji ovog lokaliteta. Harem je podijeljen na više cjelina, a u njemu se nalaze vrijedni nadgrobni spomenici koji predstavljaju dio kulturnog nasljeđa Banje Luke.
Zbog svoje historijske, arhitektonske i ambijentalne vrijednosti, mjesto i ostaci Hadži Kurd džamije proglašeni su nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine 2003. godine.
Prvobitna džamija je tokom vremena više puta obnavljana. Sedamdesetih godina 20. vijeka izvršeni su radovi na njenoj obnovi, kada je stari objekat zamijenjen novom građevinom koja je nastavila funkciju džamije.
Tokom rata u Bosni i Hercegovini, Hadži Kurd džamija je 14. jula 1993. godine srušena, čime je Lijeva Novoselija izgubila jedan od svojih najvažnijih istorijskih simbola. Nakon rušenja, ostaci objekta su uklonjeni, a lokalitet je ostao bez džamije sve do početka obnove.
Obnova džamije započela je nakon proglašenja lokaliteta nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine. Radovi su trajali nekoliko godina, a obnovljena džamija svečano je otvorena 2009. godine.
Obnovom je vraćen vjerski i kulturni značaj ovog mjesta, a Hadži Kurd džamija ponovo je postala okupljalište lokalne zajednice i važan dio historijskog pejzaža Banje Luke.
Danas Hadži Kurd džamija predstavlja značajan dio kulturno-historijske baštine Banje Luke. Smještena u mirnom ambijentu Lijeve Novoselije, u blizini drugih značajnih džamija ovog dijela grada, pruža posjetiocima priliku da upoznaju bogatu historiju osmanskog perioda i razvoj banjalučkih mahala.
Njena priča o nastanku, očuvanju, rušenju i obnovi predstavlja svjedočanstvo o važnosti očuvanja kulturnih spomenika koji čuvaju višestoljetni identitet Banje Luke.
Hadži Kurd je dao izgraditi džamiju.
Stara džamija je porušena i izgrađena je nova koristeći moderne materijale.
Džamije je potpuno uništena tokom građanskog rata u Bosni i Hercegovini.
Hadži Kurd džamija je poptuno obnovljena.
Hadži Kurd se u izvorima pojavljuje isključivo kroz vezu sa džamijom koja nosi njegovo ime. Džamija je podignuta u 17. stoljeću, u vrijeme kada se naselje Novoselija počelo razvijati nakon doseljavanja stanovnika iz sela Trn. Ti doseljenici su bježali od kuge, a Hadži Kurd je, prema predaji, bio jedan od imućnijih ljudi koji je odlučio da podigne džamiju za novu zajednicu. Hadži Kurd se smatra vakifom džamije, dakle osobom koja je svojim sredstvima omogućila njenu gradnju. Sama džamija bila je skromna, građena od ćerpiča, sa drvenom munarom i kapacitetom od oko 150 vjernika. Njegovo ime ostalo je trajno vezano uz objekat, iako nema podataka da je bio arhitekta ili majstor gradnje – vjerovatnije je da je bio finansijer i inicijator projekta. Iako se o njegovom životu zna vrlo malo, Hadži Kurd je ostao zapamćen kao dobrotvor koji je dao značajan doprinos vjerskom i društvenom životu Novoselije. Njegova džamija bila je duhovni centar zajednice sve do njenog rušenja 1993. godine. Proglašenje harema džamije nacionalnim spomenikom BiH 2003. godine osiguralo je da ime Hadži Kurda ostane trajno zapisano u kulturnom naslijeđu Banje Luke
Use an interactive map and explore natural sites and historical and religious landmarks in the area.
