Hadži Salihija( Stupnička) džamija

Salihija džamija, poznata i kao Stupnička džamija, nalazi se u banjalučkom naselju Donji Šeher, u podnožju brda Šehitluci, na desnoj obali rijeke Vrbas. Izgrađena krajem 16. vijeka, predstavlja jedan od vrijednih spomenika islamske arhitekture i dio bogatog kulturno-historijskog nasljeđa Banje Luke. 

Džamija je kroz više vijekova bila važan vjerski i društveni centar stanovnika ovog dijela grada, a njen naziv Stupnička ostao je sačuvan u narodu i vezan je za posebnosti prostora na kojem je izgrađena.

 Porijeklo naziva Stupnička džamija

 Iako je njen pravi naziv Salihija džamija, među stanovnicima Banje Luke poznata je kao Stupnička džamija. Naziv je dobila po stupama koje su se nekada nalazile na ovom dijelu rijeke Vrbas.

Ove stupe služile su za obradu kudelje i ruja, biljke koja se koristila za bojenje kože, pa su predstavljale važan dio nekadašnjeg zanatskog života ovog kraja. Na taj način ime džamije ostalo je povezano sa svakodnevnim životom i privredom stare banjalučke mahale.

 Arhitektura i historijska vrijednost

 Salihija džamija pripadala je tradicionalnom tipu bosanskih džamija karakterističnih za osmanski period. Bila je skladno uklopljena u prirodni ambijent Donjeg Šehera, uz Vrbas i obronke Šehitluka.

Tokom svoje istorije džamija je više puta obnavljana, a posebno značajna renoviranja izvršena su nakon Drugog svjetskog rata. Uprkos različitim intervencijama kroz vijekove, zadržala je svoj historijski karakter i značaj kao jedan od prepoznatljivih simbola ovog dijela Banje Luke.

 Rušenje i obnova Stupničke džamije

 Tokom rata u Bosni i Hercegovini Salihija odnosno Stupnička džamija srušena je 9. septembra 1993. godine. Njeno rušenje predstavljalo je veliki gubitak za kulturnu baštinu Banje Luke i uništavanje još jednog historijskog objekta koji je vijekovima bio dio identiteta grada. 

Godine 2003. mjesto i ostaci Stupničke džamije proglašeni su nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine, čime je potvrđen njen historijski, arhitektonski i kulturni značaj. 

Obnova džamije trajala je nekoliko godina, a izvedena je prema izvornom izgledu objekta iz 16. vijeka. Obnovljena Salihija džamija svečano je otvorena 2008. godine, čime je ovom vrijednom spomeniku vraćena njegova vjerska i društvena funkcija.

 Salihija džamija danas

 Danas je Hadži Salihija odnosno Stupnička džamija jedno od značajnih mjesta islamske kulturne baštine u Banjoj Luci. Smještena u mirnom ambijentu Donjeg Šehera, u blizini drugih historijskih lokaliteta uz Vrbas, predstavlja važan dio kulturne mape grada.

Njena priča o nastanku, višestoljetnom trajanju, razaranju i obnovi svjedoči o značaju očuvanja kulturnih spomenika koji povezuju prošlost i sadašnjost. Za posjetioce zainteresovane za historiju Banje Luke, islamsku arhitekturu i tradicionalno nasljeđe Bosne i Hercegovine, Stupnička džamija predstavlja vrijednu destinaciju i podsjetnik na bogatu istoriju ovog prostora.

‍